در آن ايّام ، چند سالى بيش از افتتاح مدرسهء دار الفنون ( 1268 ه . ق . ) نگذشته بود و پدر عبد الغفّار كه نزد اعتضاد السّلطنه از احترام و منزلت والايى بهره‌مند بود ، غالبا به اتّفاق وى ، براى امتحان شاگردان به مدرسهء مباركهء دار الفنون مىرفت تا عيار و معيار كار را بسنجد ، به جزئى و كلّى امور برسد ، و دستورالعمل لازم را بدهد ؛ و بدين طريق بود كه ميرزا عبد الغفّار هم ، در زمرهء شاگردان دار الفنون درآمد و با علوم جديد - به خصوص رياضيّات - آشنا شد و بر اثر تماس روزمرّه با معلّمان فرنگى مدرسه ، با زبان‌هاى خارجى - به ويژه زبان فرانسه - آشنايى كافى يافت . 7 دوران تعلّم ميرزا عبد الغفّار در دار الفنون چندان طولانى نبود . به نوشتهء خود وى : « هنوز به بيست سالگى نرسيده بود كه به تدريس رياضيات مشغول شد » 8 ؛ و سمت « معلّم كلّ علوم رياضى » دار الفنون به دو محوّل شد . عبد الغفّار با شروع تحصيل در دار الفنون متوجّه كمبودى اساسى - فقدان كتاب‌هاى درسى ، به خصوص در زمينهء علوم و معارف جديد - شد . به گفتهء خود او : . . . تا آن‌وقت در مدرسه ، از هر علم ، كتابى موجود نبود و آنچه از ترجمهء مقدّمات در دست داشتند ، خالى از نقص نبود . چنانچه علم ، اكثر اصولش محذوف « 1 » بود و فروعش عبث « 2 » مبسوط « 3 » ، و يا با علمى ديگر مثل جبر و مقابله مخلوط و مغشوش بود و عباراتش غير مأنوس و مركّب از لغات و اصطلاحات خارجه ، و كتبى هم كه از متقدّمين در دست داريم نيز خالى از غش نيستند . عيب كلّى همه اين است كه اصول و فروع علوم مختلفه با همديگر مخلوط مىباشند . . . . ميرزا عبد الغفّار براى رفع اين نارسايىها به فكر تأليف متون درسى افتاد و بدين منظور « براى تنظيم مراتب تحصيل هر علم كه درس گفت ، كتابى در [ زمينهء ] آن تأليف كرد . . . . و ضمنا چند كتاب خارج تحصيل « 4 » نيز تصنيف نمود » . اين كتاب‌ها ، طيف بسيار وسيعى از علوم و فنون مختلف - از حساب و هندسه و جبر و مثلّثات گرفته تا هيئت و جغرافيا و نقشه‌بردارى و جرّاثقال و رنگسازى و نقشه‌كشى صنعتى و آمارگيرى از نفوس و حتّى بعضى از فنون و تدابير نظامى نظير قلعه‌سازى ، دفاع و محاصره و غيره - را در بر مىگيرند و شمار آنها تا سال 1288 ه . ق . - بيست و نه سالگى مؤلّف - مطابق فهرستى كه خود عبد الغفّار خان ارائه كرده است ، به حدود

--> ( 1 ) . حذف شده ( 2 ) . بىجهت ( 3 ) . مفصل ، مشروح ( 4 ) . غير درسى